Jak się rozwieść? cz. 1. – Rozwód za porozumieniem stron.

Kiedy decyzja o rozwodzie zapadnie, większość osób zastanawia się, co teraz. Przede wszystkim należy zastanowić się czy zażądać rozwodu z orzeczeniem o winie czy bez. Od tej decyzji zależeć bowiem będzie na przykład szybkość całego postępowania. O jakiej winie mowa? Zgodnie z art. 54 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Dz.U.2019.0.2086 t.j. – Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy): „Jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia, każdy z małżonków może żądać, ażeby sąd rozwiązał małżeństwo przez rozwód”. Chodzi tu właśnie o winę za zupełny i trwały rozkład pożycia. Strony mogą przed oraz w trakcie postępowania rozwodowego określić sposób orzekania co do winy. Wybierać mogą między trzema wariantami:

  • rozwód bez orzekania o winie (za porozumieniem stron)
  • rozwód z winy obu stron
  • rozwód z orzekaniem o winie jednej ze stron.

Rozwód bez orzekania o winie.

Całe postępowanie o rozwiązanie małżeństwa przez rozwód bez orzekania o winie trwa zazwyczaj znacznie krócej niż w przypadku, kiedy wnosić będziemy o jej orzeczenie. Całość zakończy się prawdopodobnie na pierwszej lub drugiej rozprawie. Sąd nie orzeknie o winie na podstawie art. 57 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, czyli: „na zgodne żądanie małżonków. W tym wypadku następują skutki takie, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy.” Zdarzają się również sytuacje, w których przypisanie takiej winy jednemu z małżonków jest niemożliwe. Mam tu na myśli na przykład choroby psychiczne lub stany, które uniemożliwiają samodzielne i świadome podjęcie decyzji. W niektórych przypadkach również wystarczająca będzie niezgodność charakterów. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w swoim orzeczeniu z dnia 13 listopada 1997 r. (I CKN 306/97): „małżonkowie inaczej wyobrażali sobie wspólne życie i nie potrafili znaleźć rozsądnego kompromisu w sytuacjach konfliktowych, jednak za to nie sposób jest winić któregokolwiek z nich. Nie można bowiem upatrywać winy w nieumiejętności współżycia, braku możliwości porozumienia czy znalezienia kompromisu”.

Trzeba mieć jednak na uwadze, że rozwód bez orzekania o winie będzie wiązał się z pewnymi konsekwencjami. Dotyczą one bowiem dochodzenia od byłego już małżonka alimentów. Zgodnie z art. 60 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w przypadku rozwodu bez orzekania o winie były małżonek może żądać od drugiej strony alimentów tylko wtedy, jeśli znajdzie się w złej sytuacji finansowej spowodowanej na przykład utratą pracy lub chorobą. Stan ten określa się ‚niedostatkiem’ i to na stronie żądającej alimentów spoczywa konieczność jego udowodnienia. Obowiązek alimentacyjny wygaśnie z upływem pięciu lat od momentu orzeczenia rozwodu lub w razie zawarcia nowego małżeństwa przez osobę pobierającą alimenty.

Postępowanie rozwodowe.

Wszczęcie postępowania rozwodowego zainicjuje złożenie pozwu przez jednego z małżonków. Warto zauważyć, że pozwu nie mogą wnieść obie strony, jak również wraz z pozwem nie można złożyć od razu odpowiedzi na pozew drugiej strony. Mimo, że strony zadecydowały o porozumieniu stron, mimo wszystko sąd zobowiązany jest do przeprowadzenia rozprawy. Sąd przesłucha obydwoje małżonków, a w razie potrzeby, z urzędu lub w zależności od zgłoszonych przez strony wniosków, zarządzi przeprowadzenie dodatkowych dowodów, które będą miały na celu ustalenie kwestii związanych z całkowitym i trwałym rozkładem pożycia, którego udowodnienie jest niezbędne do otrzymania rozwodu. Warto więc być gotowym do konieczności złożenia wyjaśnień, czy i w jaki sposób więzi małżeńskie ustały. Jeśli strony mają wspólne dzieci, sąd może również chcieć sprawdzić, czy rozwód nie zagrozi ich dobru i nie spowoduje pogorszenia stosunków między rodzicami a dziećmi.

Rozwód bez orzekania o winie a dzieci.

Jeżeli strony mają wspólne dzieci dla szybkiego przeprowadzenia postępowania ważne jest, aby porozumiały się co do stałego miejsca ich pobytu – z którym z rodziców mają mieszkać oraz co do wysokości alimentów na nie. Zgodnie z art. 58 § 1b kodeksu rodzinnego i opiekuńczego „na zgodny wniosek stron sąd nie orzeka o utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem”. Oznacza to, że regulowanie kontaktów z dziećmi nie jest obowiązkowe, jednakże z doświadczenia radziłbym to zrobić szczególnie, jeśli dzieci są małe. Strony nie muszą sztywno trzymać się ustaleń zawartych przed sądem, jednakże będzie to rodzaj zabezpieczenia w razie nieporozumień lub kłótni z byłym małżonkiem.

Rozwód bez orzekania o winie a podział majątku.

Art. 58 § 3 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi, że: „Na wniosek jednego z małżonków sąd może w wyroku orzekającym rozwód dokonać podziału majątku wspólnego, jeżeli przeprowadzenie tego podziału nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu”. Oznacza to, że sąd nie jest zobligowany do orzekania w tym przedmiocie. Jeżeli jednak małżonkowie dokładnie określą wszystkie składniki majątku wspólnego, ich przybliżoną wartość oraz to, komu przypadną po rozwodzie, sąd wyda orzeczenie i w tej sprawie. Ważne, aby pomiędzy małżonkami nie zachodził spór, co do podziału i składu majątku, który mógłby spowodować „nadmierną zwłokę w postępowaniu”.

Jeżeli małżonkowie nie zdecydują się, aby sąd rozstrzygał w tym przedmiocie lub sam sąd od tego odstąpi, wówczas taki podział można przeprowadzić w odrębnym postępowaniu lub u notariusza.